De mogelijke aanwezigheid van asbest in speelzand

Frieda Gijbels (N-VA): U hebt gezegd dat het op voorhand moeilijk is in te schatten hoe groot het risico is. Achteraf is het uiteraard gemakkelijk om te zeggen wat men had moeten doen. Om een risico correct te kunnen inschatten, is het echter belangrijk om tijdig testen te doen. Er zijn al signalen geweest, onder andere in het Vlaams Parlement, waar mijn collega Andy Pieters in november aan de alarmbel heeft getrokken om deze problematiek aan te kaarten. Donderdag was het plots alle hens aan dek door de druk van de media. Dat had perfect vermeden kunnen worden door eerder te testen, zodat de communicatie goed voorbereid had kunnen worden en het gestructureerder en rustiger had kunnen verlopen. Met alle sympathie voor u, maar ik heb er moeite mee dat u naar Europa wijst en naar het Safety Gatesysteem. Collega Coenegrachts heeft reeds aangehaald dat dat systeem alleen functioneert als het gevoed wordt en hiervoor zijn testen nodig. Het is dus geen geldig excuus om rustig af te wachten als er signalen zijn dat er mogelijk een probleem is, ook op de Europese en Belgische markt. Wat de CE-labels betreft, het is de verantwoordelijkheid van de nationale autoriteiten om te controleren of ze voldoen aan de specificaties waaraan ze beweren te voldoen. Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag over de online verkoop. Ik heb net nog een product van de zwarte lijst in mijn online winkelkar kunnen leggen. Is het normaal dat dat nog kan? Het nieuws is op verschillende manieren verspreid, maar is het normaal dat dat vandaag nog lukt? Ik heb de RMG en de RAG vrij goed leren kennen tijdens de covidcrisis, waarin zij erg actief waren. Ik heb er toen ook op aangedrongen dat die rapporten standaard publiek zouden worden gemaakt. De laatste rapporten over deze specifieke problematiek zijn echter nog niet openbaar. Misschien is het goed om daarnaar te vragen, want het zou voor de burger nuttig zijn om mee te kunnen lezen. Ik wil het nog even hebben over de medische risico's. Dat is eerder iets voor uw collega Vandenbroucke, maar ik haal het nu aan omdat verschillende collega's verwijzen naar het risico van inslikken van zand. Ik denk echter dat het risico zeker zo groot is door partikels in te ademen, en dat kan men helemaal niet vermijden. Het is net daar dat het risico zit. Daar zit mogelijk het potentiële gevaar als het om zand gaat. Samengevat, we moeten dit au sérieux nemen. Hopelijk valt het allemaal mee en blijkt het een storm in een glas water te zijn. We hebben echter geen al te goede reputatie in dit land als het gaat om asbest. De getuigenis van de voorzitter was nog maar eens een heel schrijnend en pakkend voorbeeld. We hebben geen goede reputatie, dat zou ons moeten aanmoedigen om extra voorzichtig te zijn en extra ons best te doen. Mijnheer de minister, ik ben ervan overtuigd dat u dat ook wilt doen. Misschien kunnen we hieruit later lessen trekken, zodat het in de toekomst allemaal vlotter kan verlopen. 

Minister Rob Beenders: Mevrouw Gijbels, ik had het eigenlijk niet willen doen, maar u bent er zelf over begonnen. Ik heb het wel gehad met de witte ridder in het Vlaams Parlement die het allemaal zoveel beter weet. Als het dan toch zo ernstig was in november, waarom heeft hij toen geen voorzorgsmaatregelen gevraagd in het Vlaams Parlement? U hebt de bevoegdheid onderwijs, dus u had perfect kinderen kunnen beschermen in een dossier dat zo ernstig zou zijn. Ik heb de hele tijdlijn gegeven van wat wij hebben gedaan. Ik heb geen enkel parlementair initiatief gezien, geen enkel. Ik wil hier echt geen politiek spel van maken, maar omdat u erover begon, wil ik zeggen dat ik het er gewoon mee gehad heb. Dit is intellectueel oneerlijk. Als u de Vlaamse kinderen had willen beschermen, had de bevoegde minister voor Onderwijs maatregelen kunnen nemen. Daar hebt u mij niet voor nodig. (…) Nee, ik vrees van niet. U had in dit Parlement ook voorzorgsmaatregelen aan mij kunnen vragen. Van iedereen in uw partij is er niemand geweest die mij één parlementaire vraag heeft gesteld over het verloop van dat dossier van november. Ik heb wel heel veel in de media gelezen, heel veel, maar in het Parlement hebt u mij nooit aangemaand tot enige actie, terwijl ik heel transparant heb gecommuniceerd wat wij in november hebben gedaan. U kunt het daarmee oneens zijn. Dat is iets anders. U kunt het perfect oneens zijn met wat wij in november hebben gedaan. Dat is uw volste recht, maar spreek mij er dan in het Parlement over aan. U hebt dat nooit gedaan en nu verwijt u mij dat ik niet genoeg gedaan heb. Dat is makkelijk als u achteraf alle informatie hebt. U moest dat doen op het moment dat u dat moest doen en dat was in november. Dan hadden we een heel goed debat kunnen hebben. Ik heb het daarmee gehad. Ten tweede, de rapporten staan online. Zij moeten altijd publiek zijn. Ik zal zeker checken of dat het geval is bij mijn collega Vandenbroucke, maar ik wil graag constructief voortwerken. Zeggen dat Europa toch niet de oplossing is, vind ik niet juist. Dat is het wel. Wij zijn een klein land. Als u echt denkt dat wij elk product dat in dit land binnenkomt kunnen controleren of dat elk land in de wereld de productnormen die Europa voorschrijft ook naleeft, dan moet u in Disneyland gaan wonen, want daar is die controle maximaal, maar niet in België. Die is er gewoon niet. Het Europees meldsysteem moet gewoon beter. Punt. Het is een heel goed systeem dat, met de lessen die we nu trekken, gewoon beter moet worden. Daar geloof ik in, maar we zullen er wel aan moeten werken. Ik geloof niet in het debat dat via de media wordt gevoerd, waaruit blijkt dat wij onze verantwoordelijkheid niet hebben genomen. Aan dat debat wil ik niet deelnemen. Ik wil hier in het Parlement wel in debat gaan en voortwerken. We kunnen van mening verschillen, maar dan gebeurt dat in dit Parlement.

Frieda Gijbels (N-VA): Ik zal mij zeker niet opjagen, maar ik merk dat de minister wel erg opgejaagd is. Mijnheer de minister, om duidelijk te zijn, ik begrijp dat het altijd moeilijk is om het risico op voorhand correct in te schatten. De enige manier om een cijfer op het risico te kunnen plakken, is door testen te doen. Dat valt onder het federale niveau. Daar gaat het om. U zegt dat Europa wel de oplossing is. Ik heb niet gezegd dat Europa geen oplossing kan zijn. Ik vind het alleen jammer dat er wordt verwezen naar de gebrekkige systemen in Europa, terwijl de nationale autoriteiten daar een grote verantwoordelijkheid in hebben. Dat wilde ik benadrukken. U overtuigt mij daarmee niet echt. Het was ook niet mijn bedoeling u in het nauw te drijven. Ik wilde slechts aangeven dat ik hoop dat dit uiteindelijk een storm in een glas water zal blijken te zijn, maar dat we het niet licht mogen opnemen. We moeten alles doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om de situatie in het juiste perspectief te plaatsen. Hopelijk blijft het daarbij.

Minister Rob Beenders: Mevrouw Gijbels, asbest in speelgoed is nooit een storm in een glas water. Het feit dat er nu al producten op de zwarte lijst staan, toont dat de maatregelen noodzakelijk zijn. Het staat trouwens ook een beetje haaks op het narratief van uw Vlaamse collega, die eigenlijk alleen maar zegt dat het extreem ernstig is. U zegt dat ik testen had moeten doen. Dat is nu net exact wat ik in mijn toelichting heb aangegeven. Ik heb gezegd wat we gingen doen na die melding van Australië. Labotesten zaten daar niet bij. Ook hier heeft niemand labotesten gevraagd, want anders hadden we daarover een debat kunnen voeren. Nu worden die testen wel gevraagd en nu hoor ik dat ik dat allemaal veel eerder had moeten doen. Ik heb in november gezegd, open en bloot, heel transparant, dat we ze niet gingen uitvoeren. Niemand, ook niet van uw partij, heeft toen gevraagd om wel tests uit te voeren. Dat is wat ik bedoel. Kunnen we het debat alstublieft intellectueel eerlijk voeren in het Parlement? Dan kunnen we daarnaar handelen. Misschien hadden we dan een debat gehad waardoor we onze beslissing hadden herzien, maar na onze risicoanalyse, waarover we openlijk hebben gecommuniceerd, heeft er gewoon geen debat meer plaatsgevonden, nergens meer. Nu ineens zegt u dat u ons hebt gewaarschuwd. Dat vind ik gewoon te gemakkelijk. We hebben hier geen debat over gehad. Niemand in het halfrond heeft een debat geopend over de beslissing die we in november hadden genomen. Als het dan toch zo ernstig was, dan hadden we daarover toch een debat kunnen voeren? In een debat had u ons kunnen overtuigen dat we in november de verkeerde beslissing hadden genomen. Niemand heeft dat debat gevoerd, maar nu wordt wel geroepen en getoeterd dat we het niet goed aanpakken. Dat vind ik intellectueel-politiek niet correct. Ik mag dat als mening meegeven. Ik hoop dat u mij dat toelaat. Ik voel me echt niet in het nauw gedreven, in tegendeel zelfs, maar ik voer graag de debatten waar ze thuishoren, in het Parlement. Ik kan zelfs geen debat voeren met degene die nu het hardste toetert, wat ik op zich ook al politiek moeilijk vind. Ik voer het debat daarom nu met u en vraag u om de boodschap over te brengen. Ik zou niets liever willen dan dat we in het dossier vooruitgang maken om ervoor te zorgen dat er verdorie geen asbest meer aanwezig is in België. Dat is mijn enige doel. 

Bekijk het fragment: https://media.dekamer.be/meeting/56-019349-U1416/fragment/4paKbbbk-y_u65b0xMPUBVdcZSoJkJmaSW_f-OPRgKv45-kQ5h2ig3LK-tW0LsQ3K2BZrERThhKn4VJprr0dtaMom2EaQLDFzFHXvI3KLxoApUhJoFI3eBOXywN9gK7N