Orgaandonatie

Frieda Gijbels (N-VA): Mijnheer de minister, De laatste cijfers over het aantal orgaantransplantaties in België waren bemoedigend. Ons land bekleedt dan ook een toppositie als het gaat om bereidheid om organen te doneren. Toch wachten er nog steeds veel landgenoten op een orgaan. Er wordt ook samengewerkt met andere landen om de kans op het vinden van een geschikte donor zo groot mogelijk te maken. Hierover heb ik een aantal vragen: Hoeveel orgaandonaties waren er in 2025? Kan u dit specificeren per orgaan? Hoeveel organen vertrokken naar andere landen en hoeveel werden er vanuit andere landen geïmporteerd? Werd dit telkens gecoördineerd door Eurotransplant? Hoeveel mensen staan er vandaag op de wachtlijsten voor diverse organen? Wordt de succesratio van orgaantransplantaties opgevolgd? Welke evolutie zit hierin? Is dit centrumafhankelijk? Welke initiatieven bestaan er om mensen aan te moedigen om zich te registreren als orgaandonor? Hoeveel mensen zijn er vandaag geregistreerd? Wat is het streefcijfer? In principe ben je in België automatisch donor, maar familie kan wel bezwaar aantekenen. Wordt er bijgehouden in hoeveel gevallen er bezwaar werd aangetekend in de afgelopen jaren? Op welke manier tracht men naasten te sensibiliseren en goed te informeren?

Minister Frank Vandenbroucke: Mevrouw Gijbels, ik zal uw vraag toch snel proberen te beantwoorden. Volgens Eurotransplant werden in 2025 in België 412 overleden donoren effectief gebruikt voor orgaanuitname. Dat komt overeen met een donatiegraad van 35,5 donoren per miljoen inwoners. In datzelfde jaar werden in ons land iets meer dan 1.000 transplantaties uitgevoerd: 470 niertransplantaties, 350 levertransplantaties, 117 longtransplantaties en 66 harttransplantaties. We zijn al vele jaren aangesloten bij het internationale allocatiesysteem van Eurotransplant. Tot de lidstaten behoren onder meer Nederland, Luxemburg, Duitsland, Oostenrijk, Slovenië, Kroatië en Hongarije. De gegevens van Eurotransplant tonen aan dat ons land, met name voor niertransplantaties, een negatief saldo vertoont. Met andere woorden – excuseer mij voor de wat zakelijke, lelijke uitdrukking – we exporteren nieren, vooral afkomstig van donoren ouder dan 65 jaar. Dat wordt momenteel besproken met de FOD, het RIZIV, de Belgische Transplantatieraad en de directie van Eurotransplant. Orgaanuitwisselingen gebeuren altijd binnen het kader van de allocatie- en compensatiemechanismen die Eurotransplant beheert. Daarvoor beschikt die organisatie over een mandaat van de Belgische Staat. Eind vorig jaar stonden in België 1.506 patiënten op de transplantatiewachtlijst, onder wie 1.214 patiënten voor een nier, 145 patiënten voor een lever, 57 patiënten voor een hart, 50 patiënten voor een long en 40 patiënten voor een pancreas. Dat is een relatief stabiele situatie in vergelijking met voorgaande jaren, met wel verschillende evoluties naargelang het type orgaan. Eurotransplant beheert niet alleen het orgaanallocatiesysteem, maar verzamelt ook gegevens over de resultaten na transplantatie, zowel in België als in andere landen. De indicatoren hebben onder meer betrekking op de overleving van de patiënt, de overleving van het transplantaat, falen en complicaties. Op basis daarvan kunnen vergelijkingen tussen lidstaten worden gemaakt. Daaruit blijkt dat België de positieve Europese trend vaak overstijgt, dankzij de expertise van onze chirurgische teams. Voor niertransplantaties is het risico op transplantaatfalen na vijf en tien jaar sterk gedaald, ook bij oudere donoren of donoren met uitgebreide criteria. Er bestaan kleine verschillen tussen transplantatiecentra, voornamelijk gerelateerd aan het activiteitsvolume en het type patiënten dat wordt behandeld. Globaal genomen zijn de resultaten op lange termijn goed, ondanks de toenemende complexiteit van de patiëntenprofielen. De uit Orgadon geëxtraheerde gegevens tonen een continue stijging van het aantal geregistreerde wilsverklaringen. Eind 2025 hadden 513.675 mensen expliciet hun toestemming voor orgaandonatie geregistreerd en hadden 222.390 mensen een expliciete weigering geregistreerd. In december 2024, dus een jaar eerder, bedroeg het weigeringspercentage van families 17 %. Dat zou in de loop van 2025 zijn toegenomen, maar ik heb nog geen definitieve cijfers. Om het door families geuite weigeringspercentage te verminderen, is sensibilisering belangrijk, vooral gericht op het gesprek binnen families. Verschillende federale initiatieven spelen daarin een rol, onder meer via de campagne Clic pour le don d’organes en de toepassing Donorgiro, die zich specifiek richt tot jongeren.

Frieda Gijbels (N-VA): Ik zal de cijfers nog eens in detail bekijken. Wat mij op het eerste gezicht vreemd lijkt, is dat er vooral export is van nieren of dat het saldo negatief is voor nieren terwijl de wachtlijst voor nieren het hoogst is. Ik begrijp dat wordt uitgezocht hoe dat juist zit en dat een en ander nader wordt besproken. Het zou goed zijn om daar meer uitleg over te krijgen zodra de zaak is uitgeklaard. Dat het percentage weigeringen zou zijn toegenomen, moeten wij goed opvolgen. Ik hoor dat er al sensibilisering loopt. Ik hoor niets over een Nederlandstalige campagne, maar die zal er allicht ook zijn. Indien niet, moet daar zeker nog op worden ingezet.

Bekijk het fragment: https://media.dekamer.be/meeting/56-019591-U1608/fragment/JVb_RkwASieInltGwcDykZ6eJYzzQZUxY8pkEQq-8OYa6aiAvpqLsEaLhOZKyjPk0K89heHqPwgKRD0czrFESB6H4_Q5nBe4LPsm0XcPNvU